Her Yönüyle Akustik



"Her Yönüyle Akustik" yazı dizimizin ilk bölümü; Knauf Teknik Departmanı'nın katkıları ile akustiğin günlük hayatımızdaki önemine ve mekansal akustik çözümlerine değiniyor.



Mekansal akustik insan yaşamının kalitesi artırmak adına tasarımlarda göz önünde bulundurulması gereken bir konudur. İçerisinde farklı eylemler gerçekleştirilen ancak işitsel iletişime gereksinim duyulan tüm yapılarda akustik koşulların düşünülmesi ve işitsel konforun sağlanması büyük önem taşımaktadır. [1] Tasarımda akustik koşulları göz önünde bulundurarak hareket etmek, bir mekanın konfor seviyesini büyük ölçüde arttırabilirken, kötü akustik, insan sağlığını tehlikeye sokan mekanlar yaratabilmektedir. Bilindiği gibi, uzun süre gürültülü ortamlarda bulunan kişilerde fizyolojik ve psikolojik açıdan birtakım sorunlar görülebilir.[2] Buna ek olarak, gürültülü mekanlar, iş hayatında dikkat dağılması ve çalışanların veriminin azalması gibi olumsuz sonuçlar doğurabilir. Son yıllarda yapılan araştırmalar gürültünün üretkenliği ve verimliliği kötü etkilediğini ortaya koymaktadır. Akustik kirlilik, sadece binalarla sınırlı bir sorun olmaktan ziyade bir çevre sorunu olduğundan, yaşanılabilir bir çevre için öncelikle gürültü kontrolü sağlanmalıdır. Yaşanabilir/sürdürülebilir tasarımın ve akustiğin tamamlayıcı rolünün önemini kavramak ve herkesi bu konuda yönlendirmek gerekmektedir. [3] Sürdürülebilir tasarım ve akustiğin temelinde çevresel etki, karlılık, sağlık ve güvenlik bulunmaktadır. [4] Daha önceki yıllarda, akustik tasarımcılar tarafından hep çok maliyetli bir disiplin olarak görülmüş, erken planlama çalışmalarında ve tasarım revizyonlarınında göz ardı edilmiştir . Ancak şu an projelerde bina akustik tasarımının ve çevresel gürültü kontrolünün değeri giderek artmaktadır. Sadece derslik, müzik stüdyosu gibi spesifik bina türlerinde sınırlı kalmayarak, hemen hemen her projede başlıca bir gereklilik haline gelmektedir.

Akustik, konuşma anlaşılabilirliğinin (sınıf, mahkeme, toplantı odası, vs.), konuşma gizliliğinin (açık ofis, çağrı merkezi, vs.), mahremiyetin (doktor/danışman ofisi, avukat ofisi, polis tesisi, vs.), müziğin (performans alanı, konser salonu, kayıt stüdyosu, vs.), hem konuşma hem müziğin (ibadet merkezi, balo salonu, tiyatro, çok amaçlı oda, vs.), sessiz bir atmosferin (kütüphane, müze, sağlık tesisi, vs.) önemli olduğu, hoparlör çağrı sisteminin bulunduğu (havaalanı, spor salonu, kamu binası, vs.) ve gürültünün birikmesinin sorun yaratacağı (restoran, lobi, alışveriş merkezi, vs.) mekanlar için mutlaka ele alınmalıdır. [5]

Örneğin, bir açık planlı ofiste uygun akustik ortamın oluşabilmesi için yeterli konuşma gizliliğinin, anlaşılabilirliğinin ve kabul edilebilir gürültü düzeyinin altında kalan gürültü ortamının sağlanması gerekir. [6]

Bunun dışında müzik, özellikle aralarında komşuluk ilişkisi bulunan, hatta kimi zaman bulunmayan konservatuvar derslikleri ya da müzik stüdyoları için bile, bir gürültü kaynağına dönüşebilmektedir. [7] Bu nedenle konservatuvarlarda ve müzik stüdyolarında ortamların gürültü düzeyleri üzerinde durulmalı ve stüdyoların gürültü hassasiyetleri değerlendirilerek akustik konfor sağlanmalıdır.

Atölye / sınıf gibi mekanlarda da, gürültüye maruz kalmanın, hem öğrenci hem de öğretmen üzerindeki etkileri çok kısa bir süre içinde görülebilmektedir. Örneğin, kötü akustik sonucunda öğrencilerde konuşmayı anlamada güçlük, dikkatini verememe, konsantre olamama ve psikolojik dengesizlik sorunları sıkça gözlenmektedir.

Özellikle sınıflar dikkate alındığında, öğretim görevlilerinin konuşmalarını, mekan içerisindeki gürültü düzeyine göre ayarladıkları belirlenmiştir. Gürültü düzeyi 45 dB(A) olduğunda, konuşmacının sesini yaklaşık iki kat daha yüksek (yaklaşık +10dB) bir seviyede sürdürdüğü kabul edilmektedir. Global olarak kabul gören hesaplamalara göre, sınıf içerisinde konuşan bir kişinin 1 metre mesafeden ölçülen ses basınç değerleri aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir. [8]

Sakin ses: 54 dB(A)
Normal ses: 60 dB(A)
Yükseltilmiş ses: 66 dB(A)
Yüksek ses: 72 dB(A)

Gürültü düzeyinin kısa bir süreliğine daha olsa sürekli olarak 50 dB(A) ya çıkması durumunda ise, konuşmacıda beklenmeyen fiziksel gerginliklerin ve hafızada kısa zamanlı problemlerin oluştuğu tespit edilmiştir.

Öğrencilerin verilen eğitimden en üst düzeyde verim alabilmeleri, yorulmadan, ve istekli bir şeklide çalışmalarını gerçekleştirebilmeleri adına, mekansal akustik koşullarının göz önünde bulundurulması gerektirmektedir.

Mekansal akustiğin öğrenciler üzerindeki etkilerine daha büyük bir hassaslıkla bakmak gerekmektedir. Konuşmanın anlaşılırlık kalitesinin yüksekliğinin; öğrencilerin özellikle dinlediğini anlama ve yazma konularına etkisi çarpıcıdır. Yapılan araştırmalar ** 6-11 yaş aralığındaki öğrencilerin özellikle mekan içerisindeki gürültü düzeylerindeki artış sebebi ile sözlü ve okuma testlerine verdikleri yüksek oranda düştüğünü göstermektedir.

Aynı zamanda, akustik önlemlerin alınmadığı sınıflar, sınıfın geometrik özellikleri ve ölçüleri ile birleştiğinde daha vahim sonuçlara sebep olabilmektedir. Cleaneo Alçıpan ve benzeri ses yutum değerleri yüksek ürünlerin yanlış kullanılması, sınıf içerisindeki reverberasyon sürelerini olumsuz etkilemekte; sonucunda yankı oluşumuna sebep olmaktadır. Sınıflar özelinde yankı oluşumu, akustik yansımaların (R) sesin hareket mesafesinden farkı 34 metre (100 ms) den fazla olması durumunda meydana gelmektedir. DIN 18041 Normu 250 m3 olduğu varsayılan sınıfları kullanımlarına göre kategorize etmiş ve farklı reverberasyon süreleri öngörmüştür. Buna göre audio-visual sunumlar, anaokulu grup aktiviteleri ve benzeri sınıflar ile sözel hassasiyet gerektiren sınıflar (kategori U ve H); müzik dersleri, aktif müzik ve koro çalışmaları içeren müzik dersleri (kategori M) için farklı reverberasyon süreleri öngörülmektedir. Örnek vermek gerekirse, kategori U ve H için, 100m3 bir sınıfta Treq 0.5 s, kategori M için Treq 1.0 s önerilmektedir. [9]

Bu örneklerden de anlaşıldığı gibi, konforlu bir mekanın tasarlanabilmesi için akustik değerlerinin yüksek olması gerekmektedir. Cleaneo Akustik Alçıpan® ile tasarlanan yapılar yüksek akustik performans değerleri ile konforlu bir çevrede yaşanılmasını sağlamaktadır. Cleaneo Akustik Alçıpan®’ın perforasyonlu yapısı sağladığı yüksek ses tutum değeri ile mekanın akustiğini iyileştirmektedir. Böylece, sesi yutan Cleaneo Akustik Alçıpan® ortamdaki gürültüyü ve yankı süresini kontrol altına almaktadır. Bu sayede, ortamdaki konuşmanın anlaşılabilirliği sağlanırken kişilerin verimliliği artmakta ve konsantrasyonları olumlu yönde etkilenmektedir.

Sağlığımızın üzerinde etkili olan bir diğer faktör de, nefes aldığımız havanın kalitesidir. Daha önceleri, mekandaki havanın kalitesini artırmak denince akla havalandırma sistemini iyileştirmek gibi çözümler gelirken Knauf, Cleaneo Akustik Alçıpan® ile bugün sektöre yeni bir çözüm sunmaktadır. Tavanlar, iç mekanlarda hava ile etkileşimde bulunan oldukça geniş bir alanı kaplamaktadır. Tavanların Cleaneo Akustik Alçıpan® ile kaplanması sonucunda, ortamdaki kötü kokular emilerek ortama temiz hava geri verilmektedir.

Üstün Knauf teknolojisi ile havayı temizleyen ve akustik konforu artıran Cleaneo Akustik Alçıpan® aynı zamanda taşıdığı modern çizgiler ile özgün ve estetik tasarımlara imza atmaktadır. Üstelik bu görsel zenginlik kararma ve sararma yapmadan bulunduğu ortamda süresiz kalabilmektedir. Son olarak, Cleaneo Akustik Alçıpan® farklı yüzey tasarımları ile çok çeşitli perforasyon seçeneklerine sahiptir ve mükemmel tasarlanmış kenar yapısı ile derzsiz bir yüzey oluşturularak kusursuz bir görünüm olanağı vermektedir.



1 Yıldız Karaman, Ö, & Berber Üçkaya, N. (2015). Eğitim Mekanlarında Akustik Konfor: Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Örneği. Megaron.
2 Acar, B., & Yüğrük Akdağ, N. (2008). Açik Planli Bürolarda Akustik Sorunlar Ve Denetim Önlemleri: Bir Örnek Üzerinde Değerlendirmeler. Megaron
3 Tamer Bayazit, N., & Aşcıgil, M. (N.D.). Sağlikli Ve Yaşanabilir Çevreler İçin Akustiğin Önemi. Viii. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, 289.
4 Tamer Bayazit, N., & Aşcıgil, M. (N.D.). Sağlikli Ve Yaşanabilir Çevreler İçin Akustiğin Önemi. Viii. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, 289.
5 Tamer Bayazit, N., & Aşcıgil, M. (N.D.). Sağlikli Ve Yaşanabilir Çevreler İçin Akustiğin Önemi. Viii. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, 289.
6 Acar, B., & Yüğrük Akdağ, N. (2008). Açik Planli Bürolarda Akustik Sorunlar Ve Denetim Önlemleri: Bir Örnek Üzerinde Değerlendirmeler. Megaron
7 YÜĞRÜK AKDAĞ, N., & Untuç, B. (2017). Yapılarda Gürültü Denetimi : Bir Örnek Kapsamında Değerlendirmeler. Artium, 11-21.
8 Knauf room acoustics 2006
9 Dockrell Julie E., Shield Bridget M, .